Nguồn gốc: Châu Âu thế kỷ 11–12, trước Gothic; hồi sinh ở thế kỷ 19 với Romanesque Revival
Romanesque là phong cách kiến trúc châu Âu thế kỷ 11–12, đứng trước Gothic. Đặc trưng là tường dày, vòm tròn, cột to, vòm bán nguyệt, cửa sổ nhỏ và cổng thành thấp, khiến công trình giống pháo đài vững chãi. Vào thế kỷ 19, Romanesque Revival đưa các hình thức này vào nhà ở, nhà thờ và công trình công cộng với đá thô và gạch.
Ở Việt Nam, Romanesque thích hợp cho biệt thự và nhà vườn muốn dáng chắc chắn, mộc. Nhà phố nên chỉ dùng vài yếu tố như cửa vòm tròn, tường dày ốp đá hoặc gạch, cột trụ lớn, sàn đá. Khí hậu nồm ẩm có lợi cho tường dày vì nó giữ mát, nhưng cần chống thấm và thông gió để tránh rêu mốc; đá và gạch lộ ngoài trời nên được xử lý chống thấm kỹ.
